زیارت اربعین از متون آیینی شیعه است که در شکل‌گیری و تداوم حافظه فرهنگی عاشورا نقش مؤثری دارد. چگونگی تبدیل مفهوم شهادت از یک رخداد تاریخی به اسطوره‌ای فرهنگی در متن این زیارت، کمتر مورد بررسی قرار گرفته و این پژوهش قصد دارد این فرآیند را تبیین نماید. پژوهش با رویکردی کیفی و به روش تحلیل نشانه‌شناختی، متن زیارت اربعین را بر اساس الگوی اسطوره‌شناسی بارت تحلیل کرده است. نتایج نشان می‌دهد که متن زیارت از طریق سازمان‌دهی نظام دلالتی خود، شهادت را در قالب منظومه‌ای از ارزش‌های دینی و فرهنگی بازتولید کرده و با استقرار آن در سطح دلالت‌ مرتبه دوم بارت، زمینه تداوم این معنا را در حافظه جمعی فراهم می‌آورد. در این فرایند، زبان آیینی، ساختارهای تکرارشونده و پیوند میان نشانه‌های تاریخی و مفاهیم قدسی، شهادت را به الگویی فرازمانی برای فهم هویت دینی، حقانیت، عدالت، وفاداری و مقاومت تبدیل کرده است. بر این اساس، زیارت اربعین در مقام یک نظام معناساز، تاریخ عاشورا را در قالب اسطوره‌ای فرهنگی بازتولید و استمرار آن را در تجربه آیینی جامعه شیعی امکان‌پذیر می‌سازد. دستاورد نظری پژوهش نشان می‌دهد که الگوی اسطوره‌شناسی بارت، افزون بر تحلیل متون فرهنگی و رسانه‌ای، ظرفیت تبیین سازوکارهای تولید معنا در متون مذهبی را نیز دارد و می‌تواند رابطه میان تاریخ، حافظه فرهنگی و تجربه دینی را توضیح دهد.