دعای عرفه امام حسین(ع) از سرمایه‌های معرفتی مکتب اهل‌بیت(ع) است که مضامین آن در اوج بلاغت و عمق عرفانی، سیر تضرّع انسان به درگاه الهی را ترسیم می‌کند. پژوهش‌های پیشین عمدتاً به تحلیل محتوایی، سبک‌شناسی زبانی یا استخراج آموزه‌های تربیتی پرداخته‌اند اما تاکنون پژوهش مستقلی«الگوی ساختاری تضرع» را به‌مثابه یک ساختار مفهومی منسجم از دل سیر و ترتیب فرازهای دعا استخراج نکرده است. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد ساختارشناسانه، لایه‌های تضرع معرفتی را از فرازهای دعای عرفه شناسایی نموده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دعای عرفه دارای لایه‌های ساختاری به‌هم‌پیوسته است که بر محور توحید سامان یافته و از «شناخت مخاطب» آغاز شده، از مسیر «خودشناسی از مسیر یادآوری خلقت»، «گواه گرفتن اعضا بر توحید»، «اعتراف به عجز از شکرگزاری» و «استدلال به سوابق رحمت» عبور کرده و به «فروپاشی انانیّت در برابر عظمت الهی» و «ترکیب خوف و رجا» منتهی می‌گردد. بر اساس این لایه‌ها، هشت مؤلفه کلیدی شاخص استخراج و در قالب الگوی مفهومی چهارمرحله‌ای صورت‌بندی شده است: بنیان شناختی، فروریختن «من»، طلب آگاهانه و تسلیم عاشقانه. این مؤلفه‌ها مجموعاً «قواعد دعای حقیقی» را ترسیم می‌کنند و نشان می‌دهند که ترتیب فرازهای دعا، خود حامل پیام معرفتی مستقلی است.