ادعیة قرآنی بهعنوان بخشی از گفتمان وحیانی، افزون بر کارکرد عبادی و نیایشی، حامل لایههایی از معناهای ایدئولوژیک و روابط قدرت هستند که در قالب ساختارهای زبانی و گفتمانی بازنمایی میشوند. از این منظر، زبان دعا صرفاً بیان درخواست و نیایش نیست، بلکه عرصهای برای بازنمایی نوعی نظم معنایی و رابطه قدرت میان خداوند و انسان به شمار میآید. پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی هاج و کرس، به بررسی چگونگی بازنمایی قدرت در ادعیة قرآنی میپردازد. چارچوب نظری این پژوهش بر چهار مؤلفة اصلی این نظریه، یعنی نامدهی، اسمسازی، ساختهای معلوم و مجهول، و جملات کنشی و اسنادی استوار است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی است و دادههای پژوهش شامل گزیدهای از ادعیة قرآنی است که با تمرکز بر سطوح واژگانی و نحوی مورد تحلیل قرار گرفتهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که راهبردهای نامدهی، بهویژه در کاربرد اسمای حسنای الهی و اوصاف کمالی، نقش مهمی در برجستهسازی اقتدار مطلق خداوند و تثبیت جایگاه عبودیت انسان ایفا میکنند. همچنین اسمسازی با تبدیل فرایندهای کنشی به مفاهیم انتزاعی، به طبیعیسازی و تثبیت نظم معنایی توحیدی کمک میکند. از سوی دیگر، غلبة ساختهای معلوم در نسبت دادن افعال به خداوند، عاملیت و کنشمندی الهی را برجسته میسازد، در حالی که کاربرد ساختهای مجهول در برخی موارد به پسزمینهرانی عامل انسانی و تمرکز بر
نعمتی,فاروق و محمودی,سیدصدرالدین . (1405). ساختارهای گفتمانی و بازنمایی قدرت در منتخبی از ادعیة قرآنی (مطالعهای بر اساس رویکرد گفتمان انتقادی هاج و کرس). (e6688). دوفصلنامه دعاپژوهی, (), e6688 doi: 10.22084/dua.2026.32490.1246
MLA
نعمتی,فاروق , و محمودی,سیدصدرالدین . "ساختارهای گفتمانی و بازنمایی قدرت در منتخبی از ادعیة قرآنی (مطالعهای بر اساس رویکرد گفتمان انتقادی هاج و کرس)" .e6688 , دوفصلنامه دعاپژوهی, , , 1405, e6688. doi: 10.22084/dua.2026.32490.1246
HARVARD
نعمتی فاروق, محمودی سیدصدرالدین. (1405). 'ساختارهای گفتمانی و بازنمایی قدرت در منتخبی از ادعیة قرآنی (مطالعهای بر اساس رویکرد گفتمان انتقادی هاج و کرس)', دوفصلنامه دعاپژوهی, (), e6688. doi: 10.22084/dua.2026.32490.1246
CHICAGO
فاروق نعمتی و سیدصدرالدین محمودی, "ساختارهای گفتمانی و بازنمایی قدرت در منتخبی از ادعیة قرآنی (مطالعهای بر اساس رویکرد گفتمان انتقادی هاج و کرس)," دوفصلنامه دعاپژوهی, (1405): e6688, doi: 10.22084/dua.2026.32490.1246
VANCOUVER
نعمتی فاروق, محمودی سیدصدرالدین. ساختارهای گفتمانی و بازنمایی قدرت در منتخبی از ادعیة قرآنی (مطالعهای بر اساس رویکرد گفتمان انتقادی هاج و کرس). دوفصلنامه دعاپژوهی. 1405;():e6688. doi: 10.22084/dua.2026.32490.1246